Zmiany w Prawie energetycznym: co oznacza projekt UC84?

Procedury przyłączeniowe oraz zasady współdzielenia infrastruktury od lat należą do największych wyzwań polskiej energetyki. Przyjęty 7 stycznia 2026 r. projekt nowelizacji Prawa energetycznego ma teoretycznie uporządkować sytuację i rynek. A jak będzie to wyglądało w praktyce?
Spis treści:
- Czym jest UC84?
- Projekt UC84 i najważniejsze nadchodzące zmiany w przyłączeniach do sieci
- Co jeszcze znajdziemy w projekcie UC84?
- Co teraz dzieje się z projektem UC84?
Czym jest UC84?
UC84 to projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Energii, który obejmuje zmiany w Prawie energetycznym oraz w kilku innych, powiązanych z nim aktach prawnych. To przede wszystkim element tzw. pakietu antyblackoutowego, ale jednocześnie jego założenia wynikają z obowiązku realizacji zobowiązań unijnych oraz Krajowego Planu Odbudowy.
Projekt koncentruje się przede wszystkim na kilku obszarach, które od lat budzą wątpliwości:
- zasadach przyłączania nowych instalacji do sieci,
- procedurach,
- dostępności,
- zjawisku “blokowania” mocy.
Innymi słowy, ustawa ma uniemożliwić sytuacje, w których przyłącza są zablokowane przez projekty, które latami nie wychodzą poza etap dokumentacji (tzw. “inwestycje zombie”).
Jednocześnie UC84 ma uporządkować, ujednolicić i uprościć relacje między inwestorami a operatorami sieci - wprowadzając jasne zasady dla tych pierwszych i obowiązki dla drugich. Proponowane przepisy mają także umożliwić lepsze dostosowanie systemu do rosnącej liczby instalacji OZE i magazynów energii, a sam proces planowania i realizacji inwestycji tego typu ma stać się po prostu bardziej przewidywalny.
Projekt UC84 i najważniejsze nadchodzące zmiany w przyłączeniach do sieci
Najwięcej zaproponowanych zmian dotyczy samego “rdzenia” procesu przyłączeniowego, czyli składania wniosków, zawierania umów i realizacji kolejnych etapów inwestycji. Jakie są konkretnie propozycje rządu?
Kamienie milowe
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych nowych mechanizmów są tzw. kamienie milowe, czyli obowiązkowe etapy postępu inwestycji, zawarte w umowach o przyłączenie do sieci.
Inwestor, podpisując taką umowę, ma teraz dostać określony czas na doprowadzenie projektu do etapu pozwolenia na budowę. Jeśli tego nie zrobi, umowa automatycznie wygaśnie, a zarezerwowana moc wróci do ogólnodostępnej puli.
Ustawa przewiduje różne terminy w zależności od rodzaju inwestycji. Dla instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii będą to 24 miesiące. Dla turbin wiatrowych i biogazowni: 36, a dla infrastruktury kolejowej: 60 miesięcy.
Nowe typy umów przyłączeniowych
Projekt ustawy wprowadza dwa nowe rodzaje umów o przyłączenie do sieci: elastyczną oraz konfigurowalną.
- Umowa elastyczna umożliwia czasowe ograniczanie lub zmienianie parametrów przyłącza, w zależności od aktualnych możliwości sieci. Ma to pozwolić na wcześniejsze uruchamianie instalacji, nawet jeśli pełna moc nie jest jeszcze dostępna.
- Umowa konfigurowalna daje natomiast możliwość stopniowego zwiększania mocy przyłączeniowej wraz z rozwojem inwestycji. Parametry przyłącza mogą być dostosowywane na kolejnych etapach projektu, bez ponownego przechodzenia całej procedury administracyjnej.
60 dni na weryfikację wniosków
Projekt UC84 wprowadza dla wszystkich operatorów systemów elektroenergetycznych jednolity (60-dniowy) termin na sprawdzenie kompletności wniosku o wydanie warunków przyłączenia. W tym czasie operator będzie zobowiązany albo potwierdzić, że dokumentacja jest kompletna, albo wskazać wszystkie braki.
Uproszczone formalności
Oprócz 60-dniowej weryfikacji, nowelizacja przewiduje jeszcze kilka innych uproszczeń w procedurach związanych z przyłączaniem instalacji do sieci.
Z ważniejszych zmian: znika wymóg dostarczenia wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy, a także dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości. Zostaną zastąpione zwykłym oświadczeniem. Operatorzy będą mieli też obowiązek prowadzenia platform informacyjnych z danymi o dostępnych mocach i statusie wniosków. Sam proces składania wniosków ma zostać uproszczony.
Cable pooling
Ustawa rozszerza możliwości współdzielenia przyłącza elektroenergetycznego, tzw. cable poolingu. Pozwoli to na lepsze wykorzystanie dostępnej infrastruktury, bez konieczności budowy nowych przyłączy czy zwiększania mocy umownej. Ten punkt będzie mieć niebagatelne znaczenie w lokalizacjach, gdzie sieć jest już silnie obciążona, a nowe możliwości przyłączeń są ograniczone technicznie.
Wyższe opłaty
Zmiany będą miały też miejsce w systemie opłat związanych z przyłączaniem instalacji do sieci.
Chodzi tu głównie o nową opłatę za rozpatrzenie wniosku o wydanie warunków przyłączenia, w wysokości 1 zł za każdy kilowat mocy (maksymalnie do 100 tys. zł.).
Jednocześnie wzrasta wysokość zaliczki na poczet opłaty przyłączeniowej - z 30 do 60 zł za kilowat, przy limicie 6 milionów zł (wcześniej: 3 miliony). Szczególnie kontrowersyjny jest jednak obowiązek wniesienia zabezpieczenia wykonania, ponieważ może on znacznie zwiększać koszta wejściowe.
Zmiany dla biogazowni
Projekt przewiduje osobne rozwiązania dla instalacji biogazowych, które mają ułatwić ich przyłączanie i realizację, oraz w praktyce wzmacniają ich pozycję w systemie elektroenergetycznym.
Co jeszcze znajdziemy w projekcie UC84?
Poza zmianami dotyczącymi przyłączeń i infrastruktury, projekt UC84 wprowadza także pewne rozwiązania wzmacniające pozycję odbiorców końcowych energii. Przede wszystkim zmusza dostawców do oferowania umów z gwarancją stałej ceny (na okres przynajmniej jednego roku). Odbiorcy dostaną również możliwość zawarcia wielu umów sprzedaży energii na raz.
Rozszerzono obowiązki informacyjne po stronie sprzedawców energii. Będą zobowiązani do szczegółowego informowania o warunkach umów, zasadach rozliczeń, zmianach cen oraz dostępnych formach wsparcia (Jak płacić mniej za prąd? - sprawdź, ile zaoszczędzisz na taryfach dynamicznych).
Projekt przewiduje także mechanizmy wsparcia dla osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, w tym rozwiązania chroniące przed nadmiernym wzrostem cen i wykluczeniem energetycznym.
Co teraz dzieje się z projektem UC84?
Po przyjęciu projektu przez Radę Ministrów dokument trafił do prac legislacyjnych w Sejmowych komisjach. Posiedzenia zostały jednak czasowo wstrzymane, aby dać zainteresowanym stronom, w tym przedstawicielom branży OZE, więcej czasu na odniesienie się i propozycje poprawek do treści projektu. Najbliższe tygodnie pokażą, czy w projekcie będą wprowadzane zmiany, i jeśli tak – to jakie dokładnie.
Sprawdź najnowsze powiązane artykuły:


