TIM SA - wysyłamy produkty w 24h

Praca elektryka to nie tylko umiejętność prawidłowego łączenia przewodów. To także obowiązek znajomości przepisów i stosowania ich tak, by zapewnić instalacji i jej użytkownikom odpowiedni poziom bezpieczeństwa. O jakich normach i uprawnieniach bezwzględnie powinien wiedzieć każdy, kto projektuje, nadzoruje lub wykonuje instalacje elektryczne w Polsce?

Spis treści:

1. Dlaczego regulacje dotyczące instalacji elektrycznych są tak ważne?
2. Jakie są zagrożenia nieprzestrzegania norm elektrycznych?
3. Jakie normy powinien spełniać każdy elektryk?
4. Jakie uprawnienia musi posiadać elektryk?
5. Kiedy wymagany jest projekt instalacji elektrycznej?
6. Co ile lat należy robić przeglądy elektryczne?
7. Gdzie sprawdzić aktualne normy?
8. Najczęściej zadawane pytania o normy i przepisy dla elektryków - FAQ

Dlaczego regulacje dotyczące instalacji elektrycznych są tak ważne?

Regulacje dotyczące instalacji elektrycznych są niezbędne, bo prąd elektryczny jest po prostu niebezpieczny. Szczególnie jeśli beztrosko “majstruje” przy nim ktoś bez odpowiedniej wiedzy i uprawnień.

Dlatego każda instalacja elektryczna musi być zaprojektowana, wykonana i użytkowana zgodnie ze ściśle określonymi zasadami. Normy i przepisy obowiązujące elektryków w Polsce przede wszystkim chronią życie i zdrowie, ale zapewniają także wieloletnie, prawidłowe działanie aparatury elektrycznej. Ich przestrzeganie zdecydowanie nie jest kwestią wyboru – to warunek wymagany do legalnej pracy z prądem.

Jakie są zagrożenia nieprzestrzegania norm elektrycznych?

Nieprzestrzeganie norm elektrycznych to zagrożenie bezpieczeństwa wszystkich użytkowników obiektu. Niesie za sobą przykre skutki natury technicznej, ale potencjalnie również prawnej.

Z punktu widzenia prawa, brak zgodności instalacji elektrycznej z normami i dokumentacją techniczną budynku może zaowocować odmową odbioru inwestycji przez nadzór budowlany. Natomiast “elektryk” pracujący bez wymaganych kwalifikacji ryzykuje odpowiedzialnością dyscyplinarną, a w skrajnych przypadkach nawet karną! Jeżeli wadliwa instalacja spowoduje szkodę, to dodatkowo może zostać pozwany przez inwestora lub ubezpieczyciela o pokrycie strat z własnej kieszeni.

Jakie normy powinien spełniać każdy elektryk?

Zawód elektryka wymaga znajomości nie tylko zasad praktycznych, ale również konkretnych przepisów i norm. Szczególnie ważne są dwa obszary:

Prawo budowlane

Kluczowe znaczenie dla elektryków mają zapisy ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994, które regulują podstawowe obowiązki dotyczące instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych oraz zasady ich odbioru.

W skrócie: muszą być zgodne z obowiązującymi warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury wydanym na podstawie tej ustawy oraz aktualnymi normami technicznymi.

Normy techniczne – PN-HD i PN-EN

W kwestii norm technicznych, znaczenie mają te z serii PN-HD 60364 oraz PN-EN 61439, które są krajowymi odpowiednikami norm europejskich.

Norma PN-HD 60364 dotyczy ogólnych zasad projektowania i wykonania instalacji niskiego napięcia. Zawiera m.in. wytyczne dotyczące doboru przewodów, zabezpieczeń, ochrony przeciwporażeniowej i układów zasilania.

Natomiast PN-EN 61439 reguluje wymagania dotyczące rozdzielnic niskiego napięcia. Obie grupy są powszechnie stosowane jako standard branżowy. Choć normy same w sobie nie mają mocy prawnej (nie są ustawą), to ich stosowanie jest wymagane pośrednio przez zapisy prawa budowlanego i warunków technicznych.

Normy IEC – kiedy obowiązują?

Normy IEC (Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej) są dokumentami o charakterze globalnym i same w sobie nie mają mocy prawnej w Polsce.

Jednocześnie, wiele z nich zostało przyjętych jako podstawy do opracowania norm europejskich (EN), a następnie wdrożonych do systemu Polskich Norm jako PN-EN lub PN-HD. W tym sensie obowiązują nieustannie. Normy o innym charakterze, które mogą Cię zaciekawić: Co to jest norma DIN?

Jakie uprawnienia musi posiadać elektryk?

Wykonywanie prac przy instalacjach i urządzeniach elektrycznych wymaga w Polsce odpowiednich kwalifikacji potwierdzonych egzaminem. System uprawnień regulują w całości tzw. grupy energetyczne:

Grupy G1, G2, G3 – co oznaczają?

Podział na grupy uprawnień G1, G2 i G3 wynika z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 1 lipca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się elektryką. Dokument ten określa, jakie kwalifikacje są wymagane w zależności od rodzaju urządzeń, instalacji i sieci, przy których prace mają być wykonywane. Każda z grup obejmuje inny zakres:

• G1 – urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne (czyli m.in. instalacje elektryczne, linie kablowe, transformatory, agregaty, rozdzielnice, UPS-y),
• G2 – urządzenia, instalacje i sieci cieplne oraz energetyka cieplna (np. kotły, sieci ciepłownicze, pompy, wymienniki ciepła),
• G3 – urządzenia, instalacje i sieci gazowe (m.in. instalacje gazu ziemnego i LPG, gazomierze, palniki gazowe).

Dla każdej grupy możliwe jest uzyskanie uprawnień w zakresie eksploatacji (“E”) lub dozoru (“D”). Uprawnienia grupy “E” pozwalają na wykonywanie prac montażowych, konserwacyjnych i kontrolno-pomiarowych. Grupa “D” pozwala na nadzorowanie prac osób z uprawnieniami typu “E”.

Uprawnienia SEP

“Uprawnienia SEP” to potoczne określenie kwalifikacji energetycznych nadawanych przez komisje kwalifikacyjne działające przy Stowarzyszeniu Elektryków Polskich. W rzeczywistości SEP jest tylko jednym z kilku podmiotów uprawnionych do organizacji egzaminów i wystawiania świadectw.

Kiedy wymagany jest projekt instalacji elektrycznej?

Projekt instalacji elektrycznej jest wymagany zawsze, gdy instalacja stanowi część projektu budowlanego obiektu, który wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót. praktyce projekt jest wymagany w następujących sytuacjach:

• budowa nowego obiektu, który wymaga pozwolenia na budowę (np. dom jednorodzinny),
• przebudowa istniejącego budynku w sposób, który ma wpływ na instalację elektryczną,
• nowa instalacja elektryczna w obiekcie, który podlega zgłoszeniu lub pozwoleniu na budowę.

Projekt instalacji elektrycznej nie jest za to wymagany dla drobnych prac remontowych, które nie naruszają istniejących układów, np. wymiana gniazdek czy opraw oświetleniowych.

Co ile lat należy robić przeglądy elektryczne?

Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu ma obowiązek co najmniej raz na 5 lat przeprowadzić okresową kontrolę stanu technicznego budynku, w tym instalacji elektrycznej oraz odgromowej. Obowiązek ten dotyczy wszystkich budynków, z wyjątkiem domów jednorodzinnych (o ile nie są użytkowane komercyjnie).

Gdzie sprawdzić aktualne normy?

Aktualne normy, w tym również te dotyczące instalacji elektrycznych, opracowuje i publikuje Polski Komitet Normalizacyjny (PKN). Pełny tekst norm jest odpłatny i udostępniany na zasadach licencji, ale podstawowe informacje (numer, tytuł, data publikacji, powiązane normy) są dostępne publicznie.

Najczęściej zadawane pytania o normy i przepisy dla elektryków - FAQ

Czy normy SEP są obowiązkowe?

Tak, uprawnienia G1, G2 i G3 – potocznie nazywane “uprawnieniami SEP” – są obowiązkowe, jeśli wykonujesz prace przy urządzeniach, instalacjach lub sieciach objętych zakresem tych grup. Nie ma natomiast znaczenia, czy uprawnienia te uzyskałeś w SEP, SIMP, PSE czy innej, uprawnionej komisji. Liczy się wyłącznie ważne świadectwo kwalifikacyjne.

Czy normy IEC są obowiązkowe dla elektryków?

Nie, normy IEC nie są w Polsce obowiązkowe i nie mają mocy prawnej. Jednak wiele z nich jest podstawą europejskich norm EN, a tym samym Polskich (PN-EN lub PN-HD), które mogą być obowiązkowe, jeśli zostały wprost wskazane w przepisach prawa lub dokumentacji technicznej.

Czy istnieje kodeks bezpieczeństwa elektrycznego?

Nie, nie istnieje żaden oficjalny “kodeks bezpieczeństwa elektrycznego”. Zasady obowiązujące elektryków są rozproszone w Prawie budowlanym, Prawie energetycznym, Kodeksie Pracy, rozporządzeniach BHP i normach technicznych. Można więc powiedzieć, że takim “kodeksem” jest cały zestaw aktualnie obowiązujących regulacji, które wspólnie określają standardy bezpieczeństwa w dziedzinie projektowania, wykonywania i eksploatacji instalacji elektrycznych.

Redakcja Strefy Porad Specjaliści w dostarczaniu jakościowych treści technicznych. W swojej codziennej pracy skupiamy się na rzeczowym podejściu do tematu. Staramy się łączyć potrzeby klientów, szukających merytorycznych artykułów, a także dostarczać ciekawostek ze świata elektrotechniki tym, którzy lubią dowiedzieć się czegoś nowego.